การเอกซเรย์ปอด (Chest X-ray)

การเอกซเรย์ปอด (Chest X-ray)

คือ การตรวจทางรังสีวิทยาบริเวณทรวงอกด้วยการฉายรังสีเอกซ์ลงบนแผ่นฟิล์มเพื่อคัดกรองความผิดปกติและหารอยโรคของอวัยวะต่าง ๆ ในระบบทางเดินหายใจ โดยเฉพาะโรคที่เกี่ยวกับปอด เนื้อปอด เยื่อหุ้มปอด เส้นเลือดในปอด กระดูกซี่โครง กระดูกไหปลาร้า กระบังลม รวมถึงอวัยวะใกล้เคียงที่อยู่ในบริเวณทรวงอก ซึ่งหากเป็นเมื่อก่อน ผู้รับบริการสามารถรับบริการเอกซเรย์ปอดได้ที่สถานพยาบาลเท่านั้น แต่เทคโนโลยีในปัจจุบันได้พัฒนาก้าวไกลขึ้นมาก ทำให้ผู้เข้ารับบริการมีทางเลือกในการรับบริการเอกซเรย์ปอดมากขึ้น โดยไม่จำเป็นต้องเข้ารับบริการที่สถานพยาบาลเท่านั้น แต่สามารถขอรับการเอกซเรย์ได้ ณ ศูนย์บริการตรวจวิเคราะห์ทางห้องปฏิบัติการทางการแพทย์หรือห้องแล็บ รวมถึงหน่วยเอกซเรย์เคลื่อนที่นอกสถานที่ หรือรถตรวจเอกซเรย์ดิจิตอลเคลื่อนที่อีกด้วย

ข้อดีของการเอกซเรย์ปอดระบบดิจิตอลด้วยรถเอกซเรย์เคลื่อนที่

• รองรับการตรวจสุขภาพพนักงานถึงบริษัทสถานประกอบการ โรงงานอุตสาหกรรม เพื่อให้บริการสาธารณสุขนอกสถานที่ ช่วยให้ประเมินสุขภาวะของพนักงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ
• ชุดคอมพิวเตอร์ประมวลผลคุณภาพสูง ลดอัตราการถ่ายภาพรังสีซ้ำ ลดปริมาณรังสีที่ผู้ป่วยได้รับ
• บริการถึงที่ด้วยเครื่องเอกซเรย์เคลื่อนที่ดิจิตอล สามารถเอกซเรย์ได้รวดเร็ว ใช้เวลาไม่เกิน 30 วินาทีต่อ 1 ภาพ ให้ความคมชัดสูง พร้อมด้วยอุปกรณ์รองรับงานนอกสถานที่ครบครัน
• ช่วยคัดกรองความเสี่ยงและความผิดปกติของร่างกาย ทำให้สามารถวางแผนการดูแลสุขภาพเพื่อป้องกัน หลีกเลี่ยง หรือรักษาความผิดปกติได้อย่างทันท่วงที

การเตรียมตัวก่อนเอกซเรย์ปอด

• ก่อนเข้ารับการเอกซเรย์ปอด ผู้รับบริการไม่จำเป็นต้องเตรียมตัวใด ๆ เป็นพิเศษ สามารถรับประทานอาหารและดื่มน้ำได้ตามปกติ
• ในกรณีที่ผู้ป่วยต้องทานยาประจำ สามารถทานยาแบบต่อเนื่องได้ตามปกติ
• สวมใส่เสื้อผ้าที่โปร่งและสบายตัว งดสวมใส่เครื่องประดับหรือเสื้อผ้าที่มีส่วนประกอบของโลหะ โดยเฉพาะบริเวณหน้าอก
• กรณีที่ผู้รับบริการเคยผ่าตัดและมีการฝังอุปกรณ์หรือชิ้นส่วนที่เป็นโลหะไว้ในร่างกาย ต้องแจ้งให้แพทย์ทราบก่อน
• กรณีหญิงตั้งครรภ์หรือสงสัยว่าตนเองกำลังตั้งครรภ์ ต้องแจ้งให้แพทย์ทราบก่อน เพราะรังสีเอกซ์อาจส่งผลต่อทารกในครรภ์ได้
• สำหรับผู้ที่เป็นโรคปอดอุดกั้นจะไม่สามารถกลั้นหายใจทำได้ไม่เหมือนคนทั่วไป จึงควรแจ้งแพทย์ก่อนทำการเอกซเรย์

ข้อควรระวังในการตรวจเอกซเรย์ปอด

• ไม่ควรใส่เครื่องประดับที่เป็นโลหะ เช่น สร้อยคอ นาฬิกาข้อมือ เพราะเครื่องประดับโลหะเหล่านี้จะทำให้ภาพเอกซเรย์ผิดปกติ ส่งผลในการตรวจวินิจฉัยได้
• หากเคยผ่าตัดฝังอุปกรณ์โลหะไว้ในร่างกาย ควรแจ้งแพทย์ก่อนตรวจเอกซเรย์ปอดเสมอ
• ผู้ที่เคยผ่าตัดปอดมาก่อน ต้องแจ้งแพทย์ก่อนตรวจทุกครั้ง เพราะอาจให้ภาพถ่ายเอกซเรย์คลาดเคลื่อนได้
• ในกรณีของสตรีมีครรภ์ รังสีที่ใช้ในการเอกซเรย์จะส่งผลกระทบทำให้เกิดความผิดปกติกับทารกในครรภ์ได้ ดังนั้น ควรหลีกเลี่ยงการเอกซเรย์ หรือปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญทั้งในด้านรังสีวิทยาและแพทย์เจ้าของครรภ์ก่อนเพื่อความปลอดภัย ซึ่งแพทย์อาจใช้อุปกรณ์ป้องกันรังสีบังบริเวณอุ้งเชิงกรานแทน

ข้อจำกัดของการตรวจเอกซเรย์ปอด

การตรวจเอกซเรย์ปอดเป็นการตรวจทางรังสีวิทยาที่มีความไวต่ำ หากความผิดปกติเกิดขึ้นเพียงเล็กน้อย เช่น มีจุดในปอดขนาดเล็กมาก การตรวจเอกซเรย์ปอดอาจทำให้เห็นความผิดปกติได้ไม่ชัดเจน ส่งผลให้การวินิจฉัยโรคระยะเริ่มแรกมีความล่าช้า  ดังนั้น หากสงสัยว่ามีความผิดปกติ ให้ตรวจเอกซเรย์ซ้ำทุก ๆ 3 เดือน เพื่อติดตามการเปลี่ยนแปลง หรือเลือกใช้การตรวจที่แม่นยำกว่า เช่น การทำเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ ซึ่งมีราคาสูงกว่า และการทำเอกซเรย์คอมพิวเตอร์บ่อยครั้ง ก็อาจเสี่ยงต่อการรับรังสีปริมาณมาก นอกจากนี้ ในการเอกซเรย์ปอดนั้นยังมีข้อจำกัดในบุคคลบางกลุ่ม เช่น ผู้ที่เป็นโรคปอดอุดกั้น ซึ่งไม่สามารถกลั้นหายใจได้เหมือนบุคคลทั่วไป รวมถึงบุคคลที่มีประวัติเคยได้รับการผ่าตัดที่บริเวณปอด หรือมีอุปกรณ์โลหะที่ฝังอยู่บริเวณปอด ปัจจัยเหล่านี้อาจทำให้การอ่านฟิล์มเอกซเรย์มีความผิดพลาดได้ ควรแจ้งให้แพทย์ทราบก่อนทำการเอกซเรย์ปอดทุกครั้ง